|
|
|
|
|
|
آيين نامه وجين منابع كتابخانه اي
|
ماده ۱- تعريف وجين فرآيندي
است كه از طريق آن كتاب هاي زائد و يا بي استفاده
از مجموعه خارج مي گردد.
ماده ۲- هدف از آنجا كه مجموعه كتابخانه يك ارگانيسم
در حال رشد محسوب مي گردد، لذا از طريق وجين از انباشته
شدن كتابهاي زائد و بي استفاده جلوگيري نموده، فضاي
لازم براي كتابهاي جديد و رشد مجموعه فراهم مي گردد.
ماده ۳- اهميت اگر به مجموعه كتابخانه بطور مداوم
اضافه شود و هيچ چيز از آن كم نشود، زماني فرا مي
رسد كه ديگر جايي براي كتب جديد وجود نخواهد داشت.
اين امر موجب مي شود دسترسي به مواد مجموعه چنان براي
استفاده كنندگان دشوار شود كه نمي توانند آنچه را
مي خواهند بيابند و بناچار دست از بهره جويي از مجموعه
برمي دارند.
ماده ۴- ضوابط و معيارها الف- وضع ظاهري كتابهاي مندرس با وضع و شرايط نامناسب
را مي توان از مجموعه خارج نمود، اما در صورتي كه
از كتابهاي پرمراجعه كننده مي باشند، مي بايست با
نسخه هاي جديد جايگزين شوند. ب- نسخه تكراري اين مورد
شامل كتابهايي است كه بدون دليل بيش از حد لزوم نسخه
هاي تكراري آنها در مجموعه گردآوري شده است و يا مربوط
به كتاب هايي است كه بنا به شرايط و موقعيت زماني
از عناوين پرمراجعه بوده اند و بنابراين از آنها نسخه
هاي تكراري تهيه و در مجموعه قرار داده شده است، اما
در شرايط فعلي اهميت موضوعي خود را از دست داده اند
و يك نسخه از آن نيز در مجموعه كفايت مي نمايد، لذا
نسخه هاي تكراري بايد از مجموعه وجين شوند. ج- ويرايش
هاي كهنه تر و منسوخ اين معيار بيشتر در خصوص كتب
علمي صدق مي كند كه ويرايش قديمي با ورود ويرايش جديدتر
منسوخ مي گردد، لازم است كه ويرايش قديمي از مجموعه
وجين شود. د- محتواي قديمي و كم ارزش بعضي از كتابهاي
علمي پس از مرور سالها، اعتبار محتوايي خود را از
دست مي دهند و كم ارزش مي گردند. مثلاً در مورد زبانهاي
برنامه نويسي و علوم كامپيوتري عمر محتوايي و تاريخ
مصرف كتابها به سرعت منقضي مي گردد. ه- ميزان استفاده
با بررسي تعداد دفعات استفاده و يا به امانت رفتن
يك كتاب مي توان دريافت كه چه كتابهايي بسيار كم استفاده
و يا بي استفاده بوده و واجد شرايط وجين مي باشند.
تبصره 1- در كليه حالات ماده 4، وجود حداقل دو نسخه
از كتب تخصصي ضروري است.
ماده ۵- نيروي انساني كتابداران هر بخش بهترين افراد
جهت انجام وجين مي باشند. زيرا اولاً بيشتر از سايرين
با مجموعه خود آشنا هستند، ثانياً بهتر از ديگران
از نيازهاي مراجعين خود آگاه مي باشند.
ماده ۶- روش كار كتابدار موظف است بصورت ساليانه،
فصلي و يا دوره اي جهت بازكردن جا براي كتابهاي جديد
و روزآمد نمودن مجموعه خود بر اساس معيارهاي برشمرده
و به ترتيب رده هاي موضوعي، مجموعه را بررسي و عمل
وجين را انجام دهد. در پايان كار وجين، بايد كتابهاي
وجين شده به وسيله هياتي مركب از چند نفر از كتابداران
متخصص مورد بررسي قرار گيرد تا چنانچه كتابي استثنائي
تشخيص داده شد به مجموعه بازگردانده شود.
ماده ۷- پس از وجين پس از آنكه معلوم شد چه كتابهايي
بايد وجين شده و از مجموعه كتابخانه خارج شود، صورتجلسه
اي با امضاي مسئول كتابخانه، مدير كتابخانه و آرشيو،
بالاترين مقام آن حوزه (مدير كل مركز، مدير شبكه و
...) و ديگر كساني كه مسئوليتي در اين مورد دارند،
تهيه و به امضاي افراد برسد و در آن سرنوشت كتابها
(به صلاحديد افراد) نوشته مي شود. مانند اهداء و مبادله
با ديگر كتابخانه ها. (ذكر شماره ثبت، عنوان كتاب،
نام نويسنده و ديگر مشخصات كتاب ضروري است) تبصره
2- لازم است مسئول كتابخانه فهرستي از كتابهاي وجين
شده را با امضاي همه افراد در بايگاني كتابخانه نگاهداري
كرده و همچنين در دفتر ثبت كتابخانه، كتابهاي وجين
شده را همراه با تاريخ وجين مكتوب نمايد. اين آيين
نامه با بهره گيري از معيارهاي علمي رايج به عنوان
يك راهنما جهت وجين مجموعه كتابخانه ها در 7 ماده
و دو تبصره تهيه شده است. |
|
|
|
|
|
آیین نامه استفاده از منابع کتابخانه ای
|
• اعضای کتابخانه:
فقط افراد زیر می توانند به عضویت کتابخانه پذیرفته شوند :
1. کارمندان رسمی شاغل و بازنشسته
2. کارمندان پیمانی
3. کارمندان قراردادی
• شرایط عضویت:
ارائه کارت شناسایی، کپی آخرین حکم استخدامی یا بازنشستگی و یک قطعه عکس 4×3
تبصره : به استثنای افراد مذکور بقیه مراجعه کنندگان کتابخانه می توانند از امکانات کتابخانه در محل کتابخانه استفاده نمایند.
• صدور کارت عضویت و مقررات امانت کتاب:
1. با رعایت موارد مذکور در شرایط عضویت، متقاضی می تواند با مراجعه به کتابخانه و ارائه یک قطعه عکس 4×3 و مدارک مورد لزوم و تکمیل فرم درخواست عضویت، بطور رایگان به عضویت کتابخانه پذیرفته شود.
2. از آنجا که کتابخانه بر اساس یک کارت عضویت عمل می کند، کارتهای عضویت در محل کتابخانه نگهداری می شود.
3. کتاب فقط با کارت عضویت عکس دار کتابخانه به اعضا امانت داده می شود و دیگری حق استفاده از کارت غیر را ندارد. مگر در مواقعی که از صاحب کارت مجوز کتبی داشته باشد.
4. تاریخ بازگشت کتاب و نام تحویل گیرنده به هنگام تحویل کتاب در کارت عضویت و کارت های امانت منعکس می شود و مادامی که کتاب به کتابخانه مرجوع نگردد نام امانت گیرنده و تاریخ بازگشت از کارت ها حذف نخواهد شد.
5. در هر بار فقط سه جلد کتاب به مدت 15 روز به امانت داده می شود و در صورتیکه از طرف متقاضی دیگری درخواست نشده باشد برای یک بار دیگر قابل تمدید است.
تبصره : در موارد خاص (چون تحقیق و برنامه سازی) با تایید رئیس کتابخانه، متقاضی می تواند بیش از سه کتاب، در هر بار به امانت بگیرد. در هر حال این تعداد نباید از هفت کتاب در هر بار تجاوز نماید.
• تاخیر در برگرداندن کتاب:
1. کلیه اعضای کتابخانه موظفند منابعی را که امانت می گیرند در موعد مقرر به کتابخانه عودت دهند، در غیر این صورت کتابخانه از تمدید و امانت دادن منابع کتابخانه به ایشان تا پایان تسویه حساب معذور است.
2. حذف نشدن نام و تاریخ بازگشت در کارت عضویت و کارتهای کتاب (زرد و سفید) نشانگر تحویل ندادن مدرک به کتابخانه است. در این مورد هیچگونه عذری مبنی بر تحویل کتاب به کتابخانه پذیرفته نخواهد شد.
3. کتابدار کتابخانه موظف است برای افرادی که در تحویل کتاب تاخیر می کنند اقدام به ارسال اخطار (تلفنی یا کتبی) نماید و اعضا هم موظفند بلافاصله پس از دریافت اخطار از جانب کتابخانه اقدام به بازگرداندن منبع و مدرک به کتابخانه کنند، و اگر پس از سه بار اخطار کتاب عودت داده نشود، طبق مقررات زیر با امانت گیرنده رفتار خواهد شد.
• جرایم دیرکرد یا گم کردن کتاب:
1. پس از اتمام مهلت 15 روزه امانت، به ازای هر روز تاخیر امانت گیرنده سه روز از امانت گرفتن محروم خواهد شد.
2. در صورتیکه مدت تاخیر بیش از یک ماه باشد و تعداد دفعات تاخیر در تحویل کتاب ها در یک سال بیش از سه بار اتفاق بیفتد، عضویت امانت گیرنده به مدت شش ماه معلق خواهد شد.
3. در صورتیکه امانت گیرنده کتاب را گم کند موظف است مراتب را به کتابخانه اطلاع داده و عین کتاب را خریداری و به کتابخانه عودت نماید، در صورت نایاب بودن کتاب، می تواند کتابی را که کتابخانه توصیه می کند تهیه نماید.
• ناقص یا ضایع کردن مواد کتابخانه:
1. هر گاه امانت گیرنده کتاب یا هر مدرک دیگری را خواه در سالن کتابخانه یا خارج از کتابخانه دچار نقص (پارگی، بریدگی صفحات، برداشتن عکس، نقشه ها و ...) نماید باید آخرین چاپ کتاب یا مدرک مورد بحث را خریداری و به کتابخانه تحویل دهد.
2. در صورت نایاب بودن کتاب باید کتابی را که کتابخانه توصیه می کند تهیه نماید.
• رزور کتاب:
مراجعه کننده می تواند کتابی را که لازم دارد ولی شخص دیگری آن را به امانت گرفته است رزور نماید.
• متصدی امانت موظف است:
1. پس از رسیدن کتاب مدت امانت را تمدید نکند.
2. به محض پس گرفتن کتاب، رزرو کننده را از سررسید کتاب مطلع سازد.
3. رزو کننده موظف است حداکثر 2 روز پس از اطلاع برای امانت گرفتن کتاب به کتابخانه مراجعه کند، در غیر اینصورت کتابدار می تواند کتاب را به متقاضی دیگری امانت دهد.
• منابعی که امانت داده نمی شود:
منظور از این منابع کتابهایی است که خارج کردن آنها از کتابخانه غیرقانونی است. ولی کلیه مراجعان می توانند در سالن کتابخانه از آنها استفاده کنند.
این منابع عبارتند از :
1. کتاب های قدیمی و نایاب و با ارزش.
2. مراجع مانند واژه نامه ها، دایره المعارف ها، راهنماها، سالنامه ها، اطلس ها و ... . کلیه این منابع در کتاب های فارسی و با نوشتن حرف (م) و در کتابهای لاتین با حرف (R) روی عطف کتاب و روی برگه های مربوطه از سایر کتاب ها متمایز می گردند، در موارد استثنایی (تحقیق یا برنامه سازی) رئیس کتابخانه شخصاً تصمیم خواهد گرفت.
3. پیایندها شامل مجلات، روزنامه ها، فهرست ها و ادواری های دیگر اعم از جاری یا قدیمی.
4. در مواردی که قسمتی از یک پیایند مورد نیاز مراجعه کنندگان باشد با ارئه کارت شناسایی برای مدت کوتاه جهت فتوکپی می تواند امانت ببرد.
5. مدارک و اسناد شامل آمار سازمان ها، گزارش کارخانه ها، مراجع صنعتی و دولتی، استانداردها و غیره
|
